Loading
 

   پاسداران ، دروس ، خیابان هدایت

   00 77 55 22

بازار قم شاهکار معماری ایرانی اسلامی

بازار قم با قدمت عصر صفویه مجموعه ای از بناهایی با معماری اصیل ایرانی اسلامی است و تیمچه بازار یکی از این شاهکارهاست که سرپنجه دستان توانگر خالقش اثری شاخص و ارزشمند از این نوع معماری را چون نگینی در قلب این بازار برای سالیان دراز به یادگار گذاشته است.

بازار قم با مجموعه ای از راسته، چهارسوق، سرا و تیمچه، جزئی از بافت قدیم شهر قم است. این مجموعه شامل دو راسته سرپوشیده با پوشش گنبدی است. سرپوشیده بودن بازار از یک سو به سنت معماری بازار بر می گردد و از طرف دیگر به دلیل گرمای شدید تابستان و سرمای شدید زمستان و ناشی از اقلیم کویری قم است.

تهویه و نوررسانی بازار از طریق دریچه هایی که در پوشش گنبدی آن تعبیه شده، صورت می گیرد. این دریچه ها در بالای گنبد به شکل دایره و در دو طرف آن قرار دارند و به شکل قلب دیده می شوند. ترکیب نوری که از سقف به درون می تابد و حجم گنبدی سقف، فضای دلنشینی را به وجود می آورد.

علاوه بر بخش سرپوشیده، بازار قم دارای سراهایی است که مجتمع های تجاری بدون سقف هستند و معمولا به تجارت عمده می پردازند. این سراها در حقیقت همان کاروانسراهای گذشته هستند.

بخش های وسیعی از بازار یعنی بازار کهنه در دوران صفویه و اطراف مسجد جامع بنا شده است و تا پایان دوره قاجاریه بناهای دیگری نیز در آن ساخته شد. این بازار ابتدا به صورت خطی و به شکل یک پارچه ساخته شد و از میدان کهنه تا پل علیخانی ادامه داشت اما امروزه به موازات توسعه شهر قم، بازار به چند بخش تقسیم شد و قسمت هایی از آن از بین رفت.

تیمچه بازار قم اثر استاد حسن معمار باشی قمی

تیمچه بازار از شاهکارهای معماری بناهای تجاری و فرهنگی عصر قاجاریه است، اثری شاخص و ارزشمند از معماری اسلامی ایرانی که چون نگینی در قلب بازار قم برای سال های طولانی به یادگار مانده است.

استاد حسن معمار باشی قمی در سال 1301 هجری قمری در عهد ناصری، طراحی و اجرای این اثر کم نظیر که نمونه اش را می توان در تیمچه امین الدوله در کاشان و تیمچه حاجب الدوله تهران دید، انجاد داده است.

ساخت طاق تیمچه بزرگ قم با دهانه بالغ بر 16 متر و ارتفاع 15 متر به واقع یکی از شاهکارهای معماری در بناهای تجاری و فرهنگی عصر قاجار است.

تیمچه بازار قم متشکل از دو بخش تیمچه و سراست که فضای صحن و حجره ها در قسمت تیمچه و کارگاه های رفوگری و حیاط پشتی در فضای سرا قرار دارد. ورودی این فضا نیم هشتی است با صحن مرکزی به مساحت 385 متر به شکل مستطیل که دو سوم از کل تیمچه را در برگرفته و با سه طاق گنبدی پوشیده شده است.

 

در زیر پوشش طاق می توان تزئینات باشکوهی از گچبری را مشاهده کرد که حاکی از مهارت در تزئینات و هندسه مبتکرانه آن است. صحن مرکزی دارای دو طبقه حجره است که اکثر آنها به تجارت فرش اختصاص یافته و شامل 27 حجره در همکف و 15 حجره در طبقه فوقانی با درهای چوبی و تزئینات ظریف است.

هماهنگی معماری بنا با اقلیم شهر باعث شده فضای صحن در فصل های مختلف مطبوع بوده و فضایی جهت تلطیف سرمای زمستان و گرمای تابستان فراهم شود.

استفاده از نور از روزنه های سه گنبد تیمچه و نیز نورگیرهایی که در قسمت بدنه تعبیه شده اند، بسیار شایان توجه است به طوری که نورپردازی بنا و تزئینات وابسته به معماری، فضایی بدیع را ایجاد کرده است.